Wij gebruiken cookies om er voor te zorgen dat u onze website optimaal kunt gebruiken. Bezoekt u onze website, dan gaat u akkoord met deze cookies.
Deze website maakt gebruik van cookies. Als u klikt om door te gaan op deze website, dan gaat u akkoord met het gebruik van cookies. Voor meer informatie

Weber Saint-Gobain - Official website of the company

Hou het veilig op de werf...

De bouwsector is in België nog steeds verantwoordelijk voor meer dan één op vier dodelijke arbeidsongevallen. Hierbij is vallen in 20% van de gevallen de oorzaak. Wat kan je doen om deze ongevallen te vermijden?

Op de werf

Een bouwwerf is een complexe situatie omdat er meestal verschillende bedrijven gelijktijdig of kort na elkaar aan het werk zijn. Ook verandert de werksituatie voortdurend naarmate het werk vordert. Gevaarlijke omgevingsfactoren zoals het werken op hoogte, de aanwezigheid van boven- en ondergrondse leidingen en gevaarlijke verkeerssituaties verhogen het risico. Daarom ligt het aantal arbeidsongevallen in de bouwsector een stuk hoger in vergelijking met andere industriële sectoren.

Vandaar het belang om vanaf de ontwerpfase, gedurende de uitvoeringsfase en tot en met de ingebruikname van het bouwwerk rekening te houden met veiligheid en gezondheid. Daarvoor is de betrokkenheid van alle bouwpartijen noodzakelijk : van opdrachtgever, ontwerper, aannemers tot onderaannemers. Zij moeten samen nadenken over de uitvoeringstermijn, de keuze van de bouwmaterialen en -materieel én de organisatie van de bouwplaats. In de Wet op het welzijn wordt de risicoanalyse beschouwd als basis voor het opstellen van preventiemaatregelen. Die systematiek moet dan ook worden toegepast op alle werkzaamheden uitgevoerd op de bouwplaats.

Een basisprincipe in preventie is het volgende : in eerste instantie het risico uitschakelen. Als dit niet mogelijk is, voor de nodige collectieve beschermingsmiddelen zorgen en de volgende stap is het voorzien en dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen. Het uitschrijven van procedures kan het risico verminderen. De collectieve maatregelen hebben dus voorrang op de persoonlijke beschermingsmiddelen.

Zoals eerder aangegeven is ‘vallen’ de oorzaak in 1/5de van de dodelijke ongevallen in de bouwsector : bij het uitvoeren van werken op een dak, op stellingen, in liftschachten, in traphallen, … Omdat het werken op stellingen courant is bij het toepassen van onze constructiemortels, gaan we hier dieper op in.

Steigers worden meestal gebruikt bij werken op een zekere hoogte. Dit brengt volgende risico’s met zich mee :

  • val van personen
  • val van voorwerpen

En wel meestal :

  • bij het beklimmen of afdalen van de steiger
  • vallen door een opening in de vloer
  • vallen door onvoldoende randbescherming
  • vallen van een te zwakke steiger
  • vallen bij het instorten of omvallen van de steiger, bijvoorbeeld omdat de steiger niet beveiligd is tegen aanrijden

Ongevallen met steigers kunnen door diverse factoren worden veroorzaakt, maar hebben meestal een oorzaak die gelegen is in onjuist gebruik. Denk aan oorzaken als :

  • het dragen van ongeschikt schoeisel waardoor men uitglijdt
  • het even weghalen van een leuning om bijvoorbeeld gemakkelijker materialen op de steiger te kunnen zetten en die dan niet of onjuist terugplaatsen
  • het verwijderen van de schoren door gebruikers waardoor de steiger onveilig wordt
  • overbelasting van een steiger doordat er te veel personen of materiaal op een bepaalde oppervlakte aanwezig zijn

KB tijdelijke werkzaamheden op hoogte

Omdat de risico’s aanleiding geven tot zware ongevallen, heeft de wetgever regels vastgelegd in het koninklijk besluit van 31 augustus 2005 betreffende het gebruik van arbeidsmiddelen voor tijdelijke werkzaamheden op hoogte (Belgisch Staatsblad van 15 september 2005).

De belangrijkste aandachtspunten die in dit KB aan bod komen, zijn :

1. Ontwerp en berekening

De steiger moet op een correcte manier ontworpen zijn. Daarom eist het KB dat de stabiliteit van de steiger gecontroleerd wordt via een berekeningsnota en dat deze berekeningsnota ook beschikbaar is voor de gebruiker en de toezichthoudende instanties.

2. Informatie en documenten

De juiste kennis en informatie moeten beschikbaar zijn. Daarom eist het KB dat er duidelijke gebruiksinstructies opgemaakt worden en dat deze instructies aan de betrokken werknemers doorgegeven worden. Ook het plaatsen van bijkomende uitrustingsmiddelen moeten opgenomen worden in de berekeningsnota of gebruiksinstructie omdat deze een verhoogd kantelgevaar van de steiger met zich meebrengen.

Enkele bijkomende uitrustingsmiddelen zijn :

  • consoles voor het monteren van hijstoestellen
  • ontvangplatformen voor het ontvangen van lasten
  • zeilen om de werknemers te beschermen tegen regen en wind of om de omgeving te beschermen tegen stof

3. Opleiding

De gebruikers en monteerders van de steiger moeten de juiste kennis hebben om een steiger correct te gebruiken. Daarom verplicht het KB dat alle personen die steigers gebruiken of monteren, demonteren of ombouwen, een opleiding krijgen die aangepast is aan hun taak. Meer concreet betekent dat voor de gebruiker (we gaan niet dieper in op de vereiste competenties voor de monteerders) :

  • de werkgever die de steiger gebruikt een ‘bevoegd’ persoon moet aanwijzen die de vereiste kennis heeft om te controleren :
    • of alle maatregelen om de risico’s op vallen van personen of voorwerpen te vermijden, worden nageleefd
    • of de weersomstandigheden geen risico inhouden in verband met het veilige gebruik van de steiger
    • of de toelaatbare belasting van de steiger niet wordt overschreden
    • of de steiger voldoet aan de voorschriften inzake montage, demontage, ombouw en gebruik en aan de berekeningsnota die door de fabrikant zijn opgemaakt en of de toegang tot de stelling verleend mag worden
  • de werkgever die de steiger gebruikt en die werknemers tewerkstelt die zullen werken op een steiger, ervoor moet zorgen dat deze werknemers de nodige opleiding krijgen om :
    • alle maatregelen om de risico’s van val van personen of voorwerpen te vermijden, na te leven
    • de instructies in verband met de weersomstandigheden en het veilige gebruik van de steiger na te leven
    • de voorwaarden inzake de toelaatbare belasting van de steiger te respecteren

Bij het gebruik van stellingen zijn er, naast de wettelijke eisen, enkele algemene basisprincipes :

  • de onderdelen moeten zo gemonteerd worden dat zij niet kunnen bewegen van elkaar, en ze moeten voorzien zijn op de belasting die ze moeten dragen
  • ze moeten, indien nodig, verankerd zijn
  • ze moeten aangepast zijn aan de te verrichten werkzaamheden
  • er moet een veilige manier zijn om de stelling te betreden

Andere risico's

Buiten het werken op hoogte zijn er op een bouwwerf natuurlijk nog tal van risico’s te vinden. Hierbij kunnen kleine maatregelen al een heel stuk helpen ter bescherming van de mensen. De allereerste stap is het betreden van de werven met aangepaste werkkledij, veiligheidsschoenen en een helm. De helm is heel belangrijk om hoofdwonden te voorkomen bij het stoten tegen stellingen, machines en bij het vallen van kleine voorwerpen. Ook het dragen van een veiligheidsbril, stofmasker en gehoorbescherming kan veel schade voorkomen. Bij het slijpen van of het boren in stenen, tegels, beton, … stijgt het geluid makkelijk boven de 90db(A), komt er in de meeste gevallen kwartsstof vrij en is er kans op wegspringende stukjes. Jammer genoeg is stof- en geluidsbelasting op de bouwwerf nog steeds een onderkend probleem met onherstelbare gehoorbeschadiging tot gevolg.

* De Europese activiteitennomenclatuur (NACE) vormt het referentiekader voor de productie en de verspreiding van statistieken met betrekking tot economische activiteiten in Europa